Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB): Günlük Hayatta Belirtiler ve Çözümler

Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), bireyin zihninde istem dışı ve tekrarlayıcı şekilde ortaya çıkan düşünceler (obsesyonlar) ile bu düşünceleri gidermek amacıyla yapılan davranışların (kompulsiyonlar) eşlik ettiği psikiyatrik bir rahatsızlıktır. Günlük yaşamı önemli ölçüde etkileyen OKB, bireyin hem sosyal ilişkilerini hem de işlevselliğini azaltabilmektedir (American Psychiatric Association, 2013).

OKB Nedir?

DSM-5’e göre OKB, bireyin istemediği halde zihnine giren tekrarlayıcı düşünceler (örneğin mikrop kapma korkusu, kontrol etme ihtiyacı) ve bu düşüncelerden doğan kaygıyı azaltmak için yapılan ritüelistik davranışlar (örneğin elleri sık sık yıkama, sürekli kapı kontrolü) ile karakterizedir (American Psychiatric Association, 2013).

Araştırmalar, OKB’nin toplumda görülme oranının yaklaşık %2–3 olduğunu göstermektedir (Ruscio et al., 2010). Bu oran, bozukluğun sanıldığından çok daha yaygın olduğunu ortaya koymaktadır.

Günlük Hayatta OKB Belirtileri

OKB, sadece klinik ortamda değil günlük yaşamda da kendini gösterebilir. Yaygın belirtilerden bazıları şunlardır:

• Temizlik ve hijyen takıntıları: Sürekli el yıkama, yüzeyleri defalarca silme.

• Kontrol etme davranışları: Ocağın kapalı olup olmadığını tekrar tekrar kontrol etme.

• Simetri ve düzen ihtiyacı: Eşyaların belirli bir düzende olması gerektiğini hissetme.

• Zihinsel obsesyonlar: Aklına istem dışı kötü ya da uygunsuz düşünceler gelmesi.

• Sayma ya da tekrar etme ritüelleri: Belirli sayıda dua etme, kapıyı belli sayıda açma-kapama.

Bu belirtiler kişiden kişiye farklılık gösterebilir, ancak ortak nokta bireyin yaşam kalitesini düşürmeleridir.

OKB’nin Günlük Yaşama Etkileri

OKB, bireyin iş, okul ve sosyal hayatında işlevselliğini olumsuz etkileyebilir. Abramowitz ve arkadaşlarının (2009) araştırmasına göre, OKB’si olan bireylerin büyük çoğunluğu günlük aktivitelerini sürdürmekte zorluk yaşamakta ve yoğun kaygı hissetmektedir.

Örneğin;

• Bir öğrenci ders çalışmaya odaklanamaz çünkü sürekli defterinin simetrisini kontrol eder.

• Bir çalışan, ofisten çıkmadan önce kapıyı kilitleyip kilitlemediğini onlarca kez kontrol edebilir.

OKB İçin Çözüm Yolları

OKB, tedavi edilebilir bir ruhsal bozukluktur. Günümüzde hem terapötik hem de farmakolojik yöntemler etkili olmaktadır.

1. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT)

OKB tedavisinde en etkili yöntemlerden biridir. Özellikle Maruz Bırakma ve Tepki Önleme (ERP) tekniği, obsesyonları tetikleyen durumlara bireyin aşamalı olarak maruz bırakılması ve kompulsif davranışları engellemesi esasına dayanır (Foa et al., 2005).

2. İlaç Tedavisi

Serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI’lar), OKB semptomlarının azaltılmasında yaygın olarak kullanılmaktadır (Fineberg et al., 2015). İlaç tedavisi, çoğunlukla terapi ile birlikte daha etkili sonuç vermektedir.

3. Mindfulness ve Farkındalık Çalışmaları

Son yıllarda yapılan araştırmalar, farkındalık temelli tekniklerin OKB semptomlarını hafiflettiğini göstermektedir (Hertenstein et al., 2012).

4. Profesyonel Psikolojik Danışmanlık

Bireysel çabalar çoğu zaman yetersiz kalabilir. Bu noktada uzman bir psikolog ya da psikiyatrdan destek almak önemlidir.

Say Danışmanlık ile Profesyonel Destek

Mersin ve Ankara’da faaliyet gösteren Say Danışmanlık, OKB ve diğer kaygı temelli bozukluklarda bilimsel temellere dayanan yaklaşımlar sunmaktadır.

• Bilişsel davranışçı terapi uygulamaları,

• Kaygı yönetimi teknikleri,

• Bilinçaltı analiz testleri ve kişilik değerlendirmeleri,

• Kurumsal danışmanlık programları

ile danışanların yaşam kalitelerini artırmayı hedeflemekteyiz. Hemen bizimle iletişime geçin….